จังกี (หมากรุกเกาหลี)

วิธีเล่นจังกี (หมากรุกเกาหลี)

จังกีคือหมากรุกแบบเกาหลี เล่นบนกระดานที่มี 9 เส้นแนวตั้งและ 10 เส้นแนวนอน โดยตัวหมากจะยืนอยู่บนจุดตัดของเส้นแทนที่จะอยู่ในช่อง — แนวคิดเดียวกับเซียงฉีลูกพี่ลูกน้อง (หมากรุกจีน) แต่มีตัวหมากเฉพาะตัว รูปทรงกระดานเฉพาะตัว และกฎหลายข้อที่ไม่มีในตระกูลหมากรุกอื่นเลย เช่นปืนใหญ่ที่กระโดดข้ามได้ตามเส้นทแยงมุมของวัง และกฎที่ใจดีให้คุณข้ามตาของตัวเองได้ กองทัพสองฝ่าย — ฮัน (漢 สีแดง) และ โช (楚 สีน้ำเงิน) — เผชิญหน้ากันบนกระดาน แต่ละฝ่ายปกป้อง "วัง" ขนาด 3×3 ที่มีขุนพลอยู่ตรงกลาง

เป้าหมาย

รุกฆาตขุนพลฝ่ายตรงข้าม — ต้อนให้ตกอยู่ในวงล้อมจนไม่มีการเดิน การสกัด หรือการกินหมากใดที่จะช่วยให้พ้นจากการถูกรุกได้ เกมยังจบลงด้วยการเสมอได้เช่นกัน ผ่านกฎพิเศษ "ขุนพลเผชิญหน้ากัน" (บิกจัง) ผ่านการเดิน 50 ตาโดยไม่มีการกินหมาก หรือเมื่อตำแหน่งเดิมเกิดซ้ำสามครั้ง

การจัดวางเริ่มต้น

แต่ละฝ่ายเริ่มต้นด้วยขุนพล 1 ตัว องครักษ์ 2 ตัว ช้าง 2 ตัว ม้า 2 ตัว รถศึก 2 ตัว ปืนใหญ่ 2 ตัว และทหาร 5 ตัว ฝ่ายฮัน (แดง) อยู่สามแถวล่างสุด และฝ่ายโช (น้ำเงิน) อยู่สามแถวบนสุด จัดวางแบบสมมาตรกัน คือ รถศึก ม้า ช้าง องครักษ์ — องครักษ์ ช้าง ม้า รถศึก บนแถวหลังสุด ขุนพลอยู่กลางวังด้านหน้าแถวนั้น ปืนใหญ่ทั้งสองอยู่ถัดไปอีกสองแถว และทหารห้าตัวกระจายอยู่ถัดไปอีกหนึ่งแถว โดยเว้นหนึ่งช่องต่อหนึ่งตัว ฝ่ายฮันเดินก่อนเสมอ (ในการแข่งขันจริง แต่ละฝ่ายสามารถสลับตำแหน่งม้ากับช้างฝั่งในของตนก่อนเริ่มเกมได้อย่างอิสระ ทำให้มีรูปแบบเริ่มต้นได้ถึงสี่แบบต่อฝ่าย — การตกลงก่อนเกมแบบนี้ถูกตัดออกจากเวอร์ชันเล่นสบายๆ บนหน้าจอเดียวกันและปะทะคอมพิวเตอร์นี้ เพื่อใช้การจัดวางแบบสมมาตรคลาสสิกแทน ดูคำถามที่พบบ่อยด้านล่าง)

ตัวหมากและวิธีเดิน

• ขุนพล (漢/楚) — เดินได้ทีละหนึ่งจุดตามเส้นที่ลากไว้ในวังของตัวเองเท่านั้น รวมถึงเส้นทแยงมุมด้วย แต่ไม่มีวันออกนอกวังได้ เป็นตัวหมากตัวเดียวที่ไม่มีวันออกจากป้อม 3×3 ของตัวเอง และเพราะถูกจำกัดอยู่ในนั้น มันจึงไม่มีวันรุกขุนพลฝ่ายตรงข้ามได้โดยตรงเลย
• องครักษ์ (士) — เดินเหมือนขุนพลทุกประการ คือทีละหนึ่งจุดตามเส้นใดก็ได้ในวัง รวมถึงเส้นทแยงมุม และไม่ออกจากวังของตัวเองเช่นกัน องครักษ์สองตัวเริ่มต้นอยู่สองข้างของขุนพลเพื่อคุ้มกัน
• ช้าง (象) — กระโดดตรงหนึ่งจุด แล้วทแยงมุมต่ออีกสองจุดในทิศทางเดียวกัน (การเดินระยะไกลแบบ 1-แล้ว-2) จะถูกสกัดถ้ามีตัวหมากใดก็ตาม ไม่ว่าฝ่ายเดียวกันหรือฝ่ายตรงข้าม อยู่บนจุดใดจุดหนึ่งระหว่างทาง และต่างจากช้างในเซียงฉี ช้างในจังกีข้ามกระดานได้ทุกจุด เพราะไม่มีแม่น้ำมาขวางกั้น
• ม้า (馬) — กระโดดตรงหนึ่งจุด แล้วทแยงมุมออกไปอีกหนึ่งจุด คล้ายกับการเดินหมากม้าในหมากรุกสากลแบบสั้นลง จะถูกสกัดถ้ามีตัวหมากอยู่บนจุดตรงจุดเดียวที่อยู่ติดกับมัน — ม้าจะถูกสกัดได้เสมอเพียงแค่วางอะไรสักอย่างขวางทางไว้หนึ่งช่วงข้างหน้า
• รถศึก (車) — เลื่อนเป็นเส้นตรงได้ไกลเท่าที่ต้องการ เหมือนเรือในหมากรุกสากล จะหยุดก็ต่อเมื่อถึงขอบกระดานหรือชนตัวหมากอื่น (กินได้ถ้าเป็นฝ่ายตรงข้าม) เมื่อยืนอยู่บนจุดทแยงมุมของวัง มันยังเลื่อนตรงไปตามเส้นทแยงมุมนั้นได้จนถึงมุมตรงข้ามด้วย
• ปืนใหญ่ (包) — ตัวหมากที่แปลกที่สุดในเกมนี้ ปืนใหญ่ไม่มีวันเดินไปยัง (หรือกินที่) จุดข้างเคียงว่างๆ แบบที่รถศึกทำได้เลย ทุกการเดินของมัน ไม่ว่าจะกินหมากหรือไม่ก็ตาม ต้องกระโดดข้ามตัวหมากอื่นพอดีหนึ่งตัว ไม่ว่าฝ่ายเดียวกันหรือฝ่ายตรงข้าม เรียกว่า "ฉาก" มันจะเลื่อนไปจนถึงฉาก กระโดดข้าม แล้วลงจอดบนจุดว่างจุดใดก็ได้ถัดไป หรือกินตัวหมากตัวแรกที่พบหลังฉากได้ถ้าเป็นฝ่ายตรงข้าม ปืนใหญ่ไม่มีวันใช้ปืนใหญ่อีกตัวเป็นฉาก และไม่มีวันกินปืนใหญ่อีกตัวได้เลย ไม่ว่าจะมีฉากดีแค่ไหนก็ตาม มันยังกระโดดตามความยาวของเส้นทแยงมุมในวังได้ โดยใช้สิ่งที่อยู่บนจุดกึ่งกลางเป็นฉาก
• ทหาร (兵/卒) — เดินตรงไปข้างหน้าหนึ่งจุด หรือเดินด้านข้างตรงๆ หนึ่งจุด (ซ้ายหรือขวา) ไม่มีวันเดินถอยหลังได้ เมื่อทหารไปถึงจุดทแยงมุมจุดใดจุดหนึ่งในวังฝ่ายใดก็ตาม มันจะได้ทางเลือกเพิ่มเติมคือเดินทแยงมุมไปข้างหน้าหนึ่งจุดตามเส้นที่ลากไว้ในวังนั้น ทหารไม่มีวันเลื่อนขั้นเป็นตัวอื่น มันเดินแบบเดิมไปตลอดทั้งเกม ไม่ว่าจะรุกไปไกลแค่ไหนก็ตาม

วังและเส้นทแยงมุมของมัน

สามแถวหลังสุดของแต่ละฝ่ายประกอบกันเป็น "วัง" ขนาด 3×3 ที่มีเส้นทแยงมุมทั้งสองเส้นของสี่เหลี่ยมนั้นถูกลากไว้จริงบนกระดาน จากมุมหนึ่งผ่านจุดกึ่งกลางไปยังอีกมุมหนึ่ง เส้นทแยงมุมที่ลากไว้นี้เองที่ทำให้ขุนพล องครักษ์ และรถศึกเดินทแยงมุมภายในวังได้ และก็เป็นจุดเดียวกันนี้เองที่ปืนใหญ่จะกระโดดทแยงมุมได้เพียงครั้งเดียว — ข้ามจุดกึ่งกลาง จากมุมหนึ่งไปยังมุมตรงข้าม นอกวังไม่มีเส้นทแยงมุมเลย และไม่มีตัวหมากใดเดินทแยงมุมที่นั่นได้ นอกจากรูปแบบการกระโดดเฉพาะตัวของม้าและช้าง และทหารเมื่อไปถึงเส้นทแยงมุมในวัง

กฎพิเศษ

• ฉากของปืนใหญ่เป็นตัวหมากใดก็ได้ ไม่ว่าฝ่ายเดียวกันหรือฝ่ายตรงข้าม แต่ต้องไม่ใช่ปืนใหญ่อีกตัว — และปืนใหญ่ไม่มีวันกินปืนใหญ่อีกตัวได้เลย แม้จะมีฉากที่ถูกต้องสมบูรณ์ก็ตาม
• ทหารเดินด้านข้างได้เช่นเดียวกับข้างหน้า แต่ไม่มีวันเดินถอยหลัง และจะได้ทางเลือกทแยงมุมไปข้างหน้าก็ต่อเมื่ออยู่บนเส้นที่ลากไว้ในวังเท่านั้น
• คุณสามารถข้ามตาของตัวเองโดยตั้งใจได้ด้วยการผ่านตา ตราบใดที่ขุนพลของคุณไม่ได้ถูกรุกอยู่ในขณะนั้น นี่เป็นวิธีที่ถูกต้องตามกฎในการรอให้ฝ่ายตรงข้ามตัดสินใจก่อน เมื่อคุณไม่อยากทำให้ตำแหน่งของตัวเองอ่อนแอลง
• ถ้าการเดินใดทำให้ขุนพลทั้งสองฝ่ายเผชิญหน้ากันตรงๆ บนแนวเดียวกันที่โล่งสนิท ไม่มีอะไรขวางกั้นเลย นั่นเรียกว่าบิกจัง ("ขุนพลเผชิญหน้ากัน") ตามธรรมเนียมแล้วถือว่าฝ่ายที่เดินนั้นเสนอขอเสมออย่างเงียบๆ และตำแหน่งนั้นก็ยอมรับทันที เกมจึงจบลงด้วยการเสมอทันทีที่เกิดเหตุการณ์นี้ขึ้น แม้จะดูเหมือนกำลังรุกไล่จนเกือบชนะอยู่ก็ตาม

การชนะและการเสมอ

รุกฆาตขุนพลฝ่ายตรงข้ามเพื่อชนะทันที เกมจะเสมอถ้าเกิดบิกจัง (ดูด้านบน) ถ้าผ่านไป 100 ครึ่งตา (ฝ่ายละ 50 ตา) โดยไม่มีการกินหมากเลย หรือถ้าตำแหน่งเดิมทุกประการ โดยฝ่ายเดียวกันเป็นผู้เดิน เกิดขึ้นเป็นครั้งที่สาม กฎการเสมอสองข้อหลังนี้เป็นมาตรการปฏิบัติแบบเดียวกับที่ใช้ในเกมหมากรุกอื่นๆ บนเว็บไซต์นี้ แทนที่การตัดสินการแข่งขันแบบละเอียดของจังกีสำหรับการไล่ตีหรือรุกซ้ำต่อเนื่อง ซึ่งครอบคลุมทุกรูปแบบการเกิดซ้ำที่เป็นไปได้จริง พร้อมทั้งป้องกันไม่ให้เกมยืดเยื้อไม่มีที่สิ้นสุด

เล่นกับคอมพิวเตอร์

เลือกระดับง่าย ปกติ หรือผู้เชี่ยวชาญก่อนเริ่ม ระดับง่ายเล่นเร็วและจงใจเดินหมากที่อ่อนแอเป็นบางครั้ง จึงเอาชนะได้ง่ายมาก ระดับปกติคิดหนักขึ้นเล็กน้อยและพลาดน้อยลง ระดับผู้เชี่ยวชาญค้นหาลึกกว่าและเดินทุกตาด้วยกำลังเต็มที่ภายในขอบเขตเวลา/จำนวนตาที่เข้มงวด จึงไม่มีวันทำให้คุณรอนานและไม่มีวันค้าง เอาชนะคอมพิวเตอร์เพื่อสะสมแต้มอันดับ — ง่าย 10 แต้ม ปกติ 30 แต้ม ผู้เชี่ยวชาญ 100 แต้ม จะซิงค์เข้าบัญชีของคุณเมื่อออนไลน์

เคล็ดลับกลยุทธ์

• ป้องกันจุดหลบภัยของขุนพลไว้ก่อนที่จะบุก — ขุนพลที่ไม่มีที่ให้หนีคือหายนะที่ห่างออกไปเพียงการรุกครั้งเดียว
• ปืนใหญ่จะแข็งแกร่งขึ้นมากเมื่อมีตัวหมากฝ่ายเดียวกันอยู่ด้านหน้าให้ใช้เป็นฉาก อย่ากลัวที่จะปล่อยทหารหรือองครักษ์ไว้ในจุดที่ปืนใหญ่กระโดดข้ามได้
• ระวังการรุกซ่อนของปืนใหญ่ การเดินตัวหมากที่กำลังกำบังขุนพลของคุณจากปืนใหญ่ฝ่ายตรงข้ามอาจทำให้ถูกรุกได้ แม้ตัวหมากที่คุณเดินจะไม่เคยเข้าใกล้ขุนพลเลยก็ตาม
• แลกช้างและม้าของฝ่ายตรงข้ามเมื่อทำได้ — เมื่อตัวหมากที่กระโดดได้หมดไป รถศึกและปืนใหญ่ของคุณจะบุกเข้าวังฝ่ายตรงข้ามได้อย่างอิสระมากขึ้น

คำถามที่พบบ่อย